Erdoğan’ın diplomatik gerilimi tırmandırması, Washington ile Ankara arasındaki kopan ilişkide yeni bir düşüşe işaret ediyor.
Von Hubert Wetzel, Washington
Donald Trump döneminde bile, bir silah anlaşması ciddi bir memnuniyetsizliğe neden oldu.
Tarihi olan bir skandal Ocak ayında, ABD Başkanı Joe Biden göreve başlamadan kısa bir süre önce, önde gelen
Demokratik düşünce kuruluşu „Türk-Amerikan İlişkilerinde Sorunlar“ konulu bir rapor yayınladı.
Amerikan İlerleme Merkezi gazetesi, Ankara ve Washington’un -insan haklarından silahlanma politikasına ve bölgesel çatışmalara kadar- üzerinde anlaşmazlığa düştüğü pek çok konuyu açıkladı ki, bunların gerçekten iki NATO müttefikinden gelip gelmediği konusunda kesinlikle şüpheler olabilir.
iki savaşan devlet.
Mevcut ayaklanma, bir insan hakları davasıyla, sivil haklar aktivisti Osman Kavala’nın Türk yargısı tarafından hapsedilmesiyle ateşlendi.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi David Satterfield, diğer batılı büyükelçilerle birlikte bir mektupla serbest bırakılmasını talep etmişti. Şüphesiz Türkiye’nin iç işlerine bir müdahaleydi.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD temsilcisi de dahil olmak üzere on büyükelçiyi istenmeyen ilan edeceğini açıkladı.
Bu tırmanış, çatışmaya yeni bir boyut katıyor. Ancak Ankara ile Washington arasındaki ilişkilerin düşük bir noktaya doğru gittiği uzun süredir öngörülebilirdi.
Biden’ın selefi Donald Trump’ın yönetiminde zaten gerilimler olmuştu.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Amerikan Patriot füzeleri yerine Rus S-400 hava savunma sistemini satın alma kararı ABD’de büyük öfkeye neden olmuştu.
Bir yandan, siyasi olarak NATO’nun incinmesi için güçlü bir tekme oldu. Öte yandan, Amerikan silah endüstrisi büyük bir siparişi kaçırdı.
Üçüncüsü, Pentagon, S-400 sistemini bir NATO ülkesinin hava savunmasına entegre ederek Rusya’nın Amerikan savaş uçaklarının radar imzaları hakkında bilgi edinebileceğinden korkuyordu – bu bilgi bir çatışma durumunda Batılı pilotların hayatlarını tehlikeye atacak bilgi.
. Ancak ABD protestolarının hiçbir faydası olmadı ve Erdoğan satın almayı durdurmadı.
Buna karşılık ABD, Ankara’ya yaptırımlar uyguladı ve Türkiye’yi en modern batı savaş uçağı olan F-35’i inşa etme programından çıkardı.
Ankara başlangıçta bu jetlerden 100 adede kadarını ABD’li Lockheed Martin şirketinden satın almak istedi ve şimdiden 1,4 milyar doları peşin ödemişti. Erdoğan şimdi bu parayla eski Amerikan F-16 savaş uçaklarını teslim ettirmek istiyor.
Ankara’nın Orta Doğu’daki birçok bölgesel çatışmadaki rolü de defalarca ABD ile tartışmalara yol açtı. İki hükümetin kimi düşman olarak gördüğü ve kimi müttefik olarak gördüğü her zaman uyumlu değildi. Örneğin Suriye’de „İslam Devleti“ne karşı savaşan Kürt gruplar, Washington’un bakış açısına göre özgürlük savaşçıları, Türkiye’nin bakış açısına göre teröristlerdi. Washington’daki hükümet değişikliğinden sonra bile ilişkiler gevşemedi, aksine Biden yönetimi, Türkiye’deki insan hakları ihlallerini eleştirmeye Trump yönetiminden daha meyilli. Göreve başladıktan kısa bir süre sonra, Nisan 2021’de, yeni ABD başkanı, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Ermenilerin toplu katliamını resmen „soykırım“ olarak adlandırarak Türk meslektaşını kızdırdı.
Türkiye, o dönemde Hıristiyan Ermenilere zulmedildiğini ve çok sayıda öldüğünü kabul etmiştir.
Ancak Ankara hiçbir zaman planlı bir soykırıma kendini adamadı ve ABD bu terimden her zaman kaçındı. Biden’ın bunu kullanması Erdoğan için bir provokasyondu.
Bu nedenle, Osman Kavala davası akut hale geldiğinde hem Washington hem de Ankara’da iyi niyet deposu büyük ölçüde boştu. Erdoğan, ABD büyükelçisini ülkeden sınır dışı ederse, bu fiilen ilişkilerdeki son kopuş olur.
